Checklist voor betere typografie in je ontwerp

Typografie is een van die onderdelen van een ontwerp waarbij het makkelijk is te denken dat je er wel bent als je een lettertype hebt gekozen. Maar de keuze van het lettertype is pas het begin. Wat volgt - de instelling van corps, regelafstand, regelbreedte, spatiëring en hiërarchie - bepaalt in minstens zo grote mate of een ontwerp werkt. Deze checklist helpt je om de meest voorkomende typografische omissies te herkennen en te corrigeren.

Lettertypekeuze en combinatie

Controleer of je lettertypekeuze past bij de toon van het ontwerp. Een robuust schreefletter suggereert andere waarden dan een lichte geometrische grotesque. Als je twee lettertypen combineert, zorg dan dat ze complementair zijn in karakter maar duidelijk van elkaar te onderscheiden in functie: één voor koppen, één voor tekst. Vermijd twee lettertypen die op elkaar lijken zonder duidelijk te verschillen - dat creëert onrust zonder contrast.

Typografie die je niet opvalt doet haar werk. Typografie die je hindert, ook - maar dan andersom.

Corps en regelafstand

Voor lopende tekst is 16-18px op scherm een goede startwaarde; op papier hangt het af van het medium. Regelafstand van 1,4-1,6 maal het corps werkt voor de meeste teksten. Ga je smaller dan 1,3, dan wordt lezen zwaarder. Ga je ruimer dan 1,8, dan verlies je de samenhang binnen een alinea. Pas corps en regelafstand altijd samen aan - ze zijn communicerende vaten.

Regelbreedte

Een regelbreedte van 55-75 tekens is voor de meeste leessituaties optimaal. Bredere regels vragen meer inspanning van het oog bij het terugzoeken naar het begin van de volgende regel; smallere regels onderbreken de leesflow door te veel afbrekingen. Meet je regelbreedte niet in pixels maar in tekens - dat is wat de lezer ervaart.

Hiërarchie

Controleer of de hiërarchie in je typografie helder leesbaar is zonder dat je de tekst kent. Kop, tussenkop, lead en tekst moeten op het eerste gezicht van elkaar te onderscheiden zijn - door grootte, gewicht of een combinatie. Meer dan drie niveaus maakt het systeem kwetsbaar; elk extra niveau moet zijn bestaansrecht verdienen.

Spatiëring en uitlijning

Gebruik lettersspatiëring (tracking) spaarzaam in de lopende tekst - licht positief voor kapitalen, neutraal voor tekstletters. Controleer of je afbreekregels kloppen bij smallere kolommen. Bloktekst (uitvullen) vraagt altijd om afbreking; zonder afbreking ontstaan gaten die de leesflow hinderen. Vlaggetjesuitlijning is vriendelijker voor scherm.

Eindinspectie

Controleer op weduwen en wezen - een alleenstaande korte regel aan het begin of einde van een alinea. Kijk of aanhalingstekens typografisch correct zijn (geen rechte quotes). Controleer of getallen, opsommingtekens en speciale tekens consistent zijn. Zet het ontwerp ten slotte weg en bekijk het de volgende dag opnieuw: frisheid van oog onthult wat vertrouwdheid verbergt.